Audiation: ได้ยินเพลงในใจก่อนเล่นเปียโน ฝึกอย่างไร
Audiation คือการรับรู้และเข้าใจเสียงดนตรีภายในความคิด ขณะที่รอบตัวไม่มีเสียงดังอยู่จริง คำนี้ตั้งโดยเอ็ดวิน อี. กอร์ดอน (Edwin E. Gordon) นักวิจัยด้านดนตรีศึกษาชาวอเมริกัน สำหรับคนเรียนเปียโน ทักษะนี้ทำให้รู้ล่วงหน้าว่าโน้ตถัดไปควรมีเสียงอย่างไร เมื่อกดผิดหูจึงจับได้เอง บทความนี้อธิบายว่า audiation ต่างจากการจำเพลงและการฝึกหูเทียบเสียงอย่างไร พร้อมแบบฝึกห้าแบบที่ทำได้ทั้งที่เปียโนและระหว่างเดินทาง
ได้ยินในใจ ไม่เท่ากับจำเพลงได้
กอร์ดอนเปรียบ audiation กับการคิดเป็นภาษา คนที่ท่องประโยคภาษาต่างประเทศได้โดยไม่รู้ความหมาย กับคนที่คิดเป็นภาษานั้น ต่างกันมาก ดนตรีก็เช่นกัน การจำเพลงคือเก็บลำดับเสียงไว้แล้วเรียกออกมา ส่วน audiation คือรู้สึกได้ว่าเสียงไหนเป็นเสียงหลัก ประโยคกำลังจะจบหรือยังไม่จบ และจังหวะหลักอยู่ตรงไหน แม้เป็นเพลงที่ไม่เคยได้ยินมาก่อน
ส่วนการฝึกหูเทียบเสียงเน้นบอกชื่อระยะห่างระหว่างสองเสียง ทั้งสองทักษะเสริมกัน แต่ audiation กว้างกว่า เพราะครอบคลุมทั้งทำนอง ความกลมกลืน และจังหวะในบริบทของเพลง
หลักลำดับการเรียนของกอร์ดอน
ในทฤษฎีการเรียนรู้ดนตรี (Music Learning Theory) กอร์ดอนเสนอว่าการเรียนดนตรีควรเดินตามลำดับคล้ายภาษาแม่ คือฟังก่อน ร้องและเคลื่อนไหวตาม แล้วจึงอ่านและเขียนสัญลักษณ์ แนวคิดนี้ถูกนำไปใช้ในชั้นเรียนหลายประเทศ แม้นักการศึกษาบางส่วนจะมีความเห็นต่างในรายละเอียดของลำดับขั้น
ลองทดสอบตัวเองก่อนเริ่ม
ใช้เวลาไม่ถึงสองนาที ไม่ต้องมีเครื่องดนตรี
- ฮัมเพลงที่คุ้นเคยสักเพลง แล้วหยุดกลางประโยค ร้องต่อในใจสองห้อง แล้วออกเสียงอีกครั้ง เสียงที่ออกมายังตรงคีย์เดิมไหม
- ฟังเพลงที่ไม่รู้จัก แล้วลองฮัมเสียงที่รู้สึกว่าเพลง "กลับบ้าน" เมื่อท่อนจบ
- ปิดเสียงเพลงระหว่างฟัง แล้วตบมือตามจังหวะต่อ เมื่อเปิดเสียงกลับมา มือยังตรงจังหวะหรือหลุดไปแล้ว
ข้อไหนทำได้ยาก คือข้อที่ควรเริ่มฝึกก่อน ความยากในตอนแรกเป็นเรื่องปกติของทุกคน
ห้าแบบฝึกที่เชื่อมหูกับนิ้ว
ร้องก่อนกด
ก่อนเล่นประโยคใหม่ ให้ร้องหรือฮัมประโยคนั้นหนึ่งรอบ แล้วค่อยวางนิ้ว ถ้าร้องไม่ได้ แสดงว่าเพลงยังอยู่ที่ตามากกว่าที่หู
เล่นครึ่ง เงียบครึ่ง
เล่นสองห้องแรกออกเสียง สองห้องถัดไปขยับนิ้วบนคีย์โดยไม่กด แล้วกดเสียงจริงที่ห้องที่ห้า ถ้าเพลงยังต่อเนื่อง แปลว่าในใจได้ยินช่วงเงียบครบ
หาเสียงหลัก
เล่นทำนองสั้น ๆ แล้วหยุดกลางคัน จากนั้นร้องเสียงที่รู้สึกว่าเป็นจุดพักของเพลง แล้วเช็กบนเปียโน การฝึกนี้ช่วยให้รู้จักบันไดเสียงจากความรู้สึก ไม่ใช่จากตำรา
แยกจังหวะใหญ่กับจังหวะย่อย
กอร์ดอนแยกจังหวะหลัก (macrobeat) กับจังหวะย่อย (microbeat) ให้ย่ำเท้าตามจังหวะใหญ่ และตบตักตามจังหวะย่อยพร้อมกัน ลองทั้งเพลงที่แบ่งย่อยเป็นสองและเป็นสาม ก่อนนำความรู้สึกเดียวกันไปเล่นเปียโนหรือเล่นดนตรีกับเพื่อน
อ่านโน้ตแบบไม่มีเสียง
เปิดโน้ตเพลงง่ายที่ยังไม่เคยเล่น แล้วลองได้ยินในใจทีละห้องก่อนกดจริง ข้อนี้ยากกว่าข้ออื่น ให้เริ่มจากเพลงที่เคลื่อนทีละขั้น
ใช้ช่วงเวลาว่างเป็นห้องซ้อมที่มองไม่เห็น
จุดเด่นของ audiation คือฝึกได้โดยไม่ต้องนั่งที่เปียโน ระหว่างนั่งรถไฟฟ้าหรือรอคิว ลองเล่นเพลงที่กำลังซ้อมในใจตั้งแต่ต้นจนจบ จุดที่ในใจ "ติด" มักเป็นจุดเดียวกับที่นิ้วติด การรู้ล่วงหน้าทำให้รอบซ้อมจริงเริ่มที่จุดนั้นได้เลย
AI ช่วยตรวจสิ่งที่หูคิดว่าได้ยิน
ความยากของการฝึกคนเดียวคือไม่รู้ว่าเสียงในใจตรงกับเสียงจริงหรือเปล่า แอปสอนเปียโนออนไลน์ที่ฟังเสียงได้ หรือแอปสอนเปียโน AI ช่วยตรงนี้ได้ เมื่อเล่นตามที่ได้ยินในใจ ระบบสอนเปียโนด้วย AI ของ TIGA ALPHA จะฟังแล้วบอกว่าโน้ตหรือจังหวะไหนคลาด ผู้เรียนจึงเทียบภาพในหัวกับผลจริงได้ทุกรอบ และฟังตัวอย่างซ้ำได้หลายครั้งก่อนลงมือ ซึ่งตรงกับหลักฟังก่อนเล่นของกอร์ดอน
สำหรับคนที่เลือกคอร์สเรียนเปียโนออนไลน์ AI หรือคอร์สเปียโนแบบมีครู ลองถามผู้สอนว่าบทเรียนให้ร้องหรือฟังก่อนอ่านโน้ตหรือไม่ คำตอบนี้บอกได้มากว่าคอร์สเรียนเปียโนนั้นให้ความสำคัญกับหูแค่ไหน
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: audiation คืออะไร อธิบายสั้น ๆ
ตอบ: คือทักษะที่ทำให้เราได้ยินเพลงในหัวพร้อมเข้าใจโครงสร้างของมัน แม้ไม่มีเสียงจริง เช่น รู้ว่าเสียงไหนเป็นเสียงหลัก และรู้สึกจังหวะต่อได้ขณะที่เพลงเงียบ คำนี้ใช้โดยเอ็ดวิน อี. กอร์ดอน
ถาม: ผู้ใหญ่ที่เพิ่งเริ่มเล่นเปียโนฝึก audiation ได้ไหม
ตอบ: ได้ แม้กอร์ดอนจะเน้นช่วงวัยเด็ก แต่แบบฝึกอย่างร้องก่อนกดหรือเล่นครึ่งเงียบครึ่ง ใช้ได้กับทุกวัย ผลของแต่ละคนขึ้นกับความสม่ำเสมอ
ถาม: ต้องอ่านโน้ตเป็นก่อนไหม
ตอบ: ไม่จำเป็น ตามแนวของกอร์ดอน การฟังและร้องมาก่อนการอ่าน ผู้ที่ยังอ่านโน้ตไม่คล่องจึงเริ่มจากเพลงที่ร้องได้แล้ว
ถาม: ใช้แอปฝึก audiation ได้อย่างไร
ตอบ: ฟังตัวอย่างในแอปก่อน ร้องตามในใจ แล้วเล่นโดยไม่ดูตัวอย่าง จากนั้นดูผลว่าคลาดตรงไหน วนแบบนี้ทีละประโยค
ถาม: audiation ต่างจากหูเสียงสัมบูรณ์ไหม
ตอบ: ต่างกัน หูเสียงสัมบูรณ์คือบอกชื่อโน้ตได้โดยไม่ต้องมีเสียงอ้างอิง ส่วน audiation คือความเข้าใจดนตรีในใจ ซึ่งฝึกพัฒนาได้กับทุกคน
เริ่มฟังในใจก่อนเล่นจริง
TIGA ALPHA เป็นแอปพลิเคชันสอนเปียโนออนไลน์จากบริษัทนวัตกรรมการศึกษาด้าน AI ที่พัฒนาโดยคนไทย รองรับการเรียนภาษาไทย อังกฤษ และจีนกลาง และมีครูอั้ม ซึ่งสอนเปียโนมา 20 ปี เป็น CEO แอปนี้เหมาะกับคนที่อยากเรียนเปียโนออนไลน์โดยฝึกหูไปพร้อมกัน เปิดบทเรียนแรกได้ที่ TIGA ALPHA ทุกคนใช้แพ็กเกจพรีเมียมฟรี 7 วัน แล้วต่อเดือนละ 799 บาท ใครอยากให้ครูอั้มช่วยสอนดนตรีแบบสดถึงขั้นร้องและฟัง ดูคลาสได้ที่ TIGA Studio และอ่านข่าวบริษัทได้ที่ www.tigaalpha.com แอปสอนเปียโนที่ดีควรช่วยให้คุณได้ยินเพลงก่อนนิ้วจะแตะคีย์