เพลงติดหูมาจากไหน แล้วแกะเป็นเปียโนได้อย่างไร
เพลงติดหู (earworm) คือท่อนเพลงสั้น ๆ ที่วนอยู่ในหัวซ้ำไปซ้ำมาโดยไม่ได้ตั้งใจ ข้อมูลจากจิตวิทยาดนตรีชี้ว่า ท่อนที่ค้างในหัวมักเดินด้วยความเร็วระดับกลางค่อนเร็ว รูปทำนองที่คุ้นเคย และมีขั้นคู่ที่แปลกหูแทรกอยู่บ้าง ข่าวดีสำหรับคนเรียนเปียโนคือ ท่อนที่ติดหัวอยู่แล้วเป็นแบบฝึกหัดแกะเพลงด้วยหูที่ดีมาก เพราะสมองจำทำนองไว้ให้เรียบร้อย เหลือแค่หาโน้ตบนคีย์บอร์ด
ทำไมบางท่อนเพลงไม่ยอมออกจากหัว
ในปี 2016 Kelly Jakubowski กับเพื่อนร่วมทีม ตีพิมพ์ผลการศึกษาในวารสาร Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts โดยเปรียบเทียบเพลงที่ผู้ตอบแบบสอบถามบอกว่าติดหู กับเพลงที่ได้รับความนิยมใกล้เคียงกันแต่ไม่ค่อยมีใครพูดถึง ลักษณะที่พบในกลุ่มแรกบ่อยกว่า ได้แก่
- จังหวะค่อนข้างเร็ว ชวนให้ขยับตัว
- เส้นทำนองขึ้นลงตามแบบที่หูคุ้นเคยในเพลงป็อปตะวันตก
- มีช่วงกระโดดของทำนองหรือการซ้ำโน้ตที่ไม่ธรรมดา ทำให้ท่อนนั้นโดดเด่น
เพลงที่ถูกเอ่ยถึงบ่อยในการศึกษานี้มีหลายเพลง เช่น Bad Romance ของเลดี้ กาก้า (Lady Gaga) นักวิจัยย้ำว่าลักษณะเหล่านี้เป็นแนวโน้ม ไม่ใช่สูตรที่ทำให้เพลงไหนติดหูได้แน่นอน
ปัจจัยจากตัวผู้ฟัง
เพลงติดหูไม่ได้ขึ้นกับตัวเพลงอย่างเดียว การได้ยินเพลงนั้นบ่อยในช่วงไม่นานมานี้ การทำกิจกรรมที่ไม่ต้องใช้ความคิดมาก เช่น เดินหรือล้างจาน ล้วนเปิดโอกาสให้ท่อนเพลงโผล่ขึ้นมาเองได้
สลัดเพลงติดหูทิ้งได้ไหม
ปี 2015 ทีมจากมหาวิทยาลัยเรดดิง (University of Reading) ในอังกฤษ ให้อาสาสมัครฟังเพลงที่ชวนติดหู จากนั้นแบ่งกลุ่มหนึ่งให้ขยับปากด้วยหมากฝรั่ง ผลคือกลุ่มนี้รายงานว่าท่อนเพลงแวบเข้ามาน้อยกว่า นักวิจัยอธิบายว่าการขยับขากรรไกรอาจรบกวนการร้องเพลงในใจ ซึ่งใช้กลไกใกล้เคียงกับการออกเสียง
วิธีอื่นที่หลายคนใช้ คือฟังเพลงนั้นให้จบทั้งเพลง หรือหันไปทำงานที่ต้องใช้สมาธิพอเหมาะ อย่างไรก็ดี สำหรับนักเรียนดนตรี เราอาจไม่ต้องรีบไล่เพลงออกไป แต่ชวนมันมาซ้อมด้วยกัน
เปลี่ยนเพลงติดหูให้เป็นบทเรียนแกะเพลง
ขั้นที่หนึ่ง ร้องท่อนนั้นออกมาให้ชัด
ฮัมท่อนที่ติดหัวเบา ๆ หลาย ๆ รอบ แล้วอัดเสียงด้วยโทรศัพท์ไว้เทียบ ท่อนฮุกส่วนใหญ่ยาวเพียงสองถึงสี่ห้อง จึงไม่ต้องกังวลเรื่องความยาว
ขั้นที่สอง หาโน้ตแรก
กดคีย์ไล่ไปทีละตัวจนเจอเสียงที่ตรงกับโน้ตแรกที่ฮัม จากนั้นให้ฟังว่าโน้ตต่อไปสูงขึ้นหรือต่ำลง ห่างมากหรือน้อย
ขั้นที่สาม ต่อทำนองทีละโน้ต
เล่นโน้ตที่หาได้แล้วซ้ำตั้งแต่ต้นทุกครั้งที่เพิ่มโน้ตใหม่ เพื่อให้หูเช็กว่าทำนองยังถูก ถ้าเพี้ยน ให้ถอยกลับหนึ่งโน้ต
ขั้นที่สี่ ใส่จังหวะและมือซ้าย
เมื่อทำนองครบ ลองตบมือตามจังหวะ แล้วเติมมือซ้ายด้วยโน้ตตัวเดียวที่เข้ากันในแต่ละห้อง คนที่เพิ่งเริ่มเล่นเปียโนจะรู้สึกได้ทันทีว่าเพลงเริ่มมีรูปร่าง
ฝึกแบบนี้แล้วได้อะไร
- หูไวขึ้นในการแยกว่าทำนองขึ้นหรือลง
- จำระยะห่างของโน้ตบนคีย์บอร์ดได้แม่นขึ้น
- สนุกกับการเล่นดนตรีจากเพลงที่ชอบอยู่แล้ว แทนแบบฝึกหัดที่ไม่คุ้น
- ได้นิสัยการฟังอย่างตั้งใจ ซึ่งครูสอนดนตรีมักบอกว่าเป็นพื้นฐานของการเรียนดนตรีทุกแขนง
เมื่อแกะเพลงเองแล้วติด ให้ AI ช่วยฟัง
บางท่อนมีโน้ตเร็วหรือขั้นคู่ที่ฟังยาก แอปสอนเปียโน AI ช่วยได้ด้วยการฟังสิ่งที่ผู้เรียนเล่น แล้วชี้ว่าโน้ตตัวไหนยังคลาดจากทำนองที่ตั้งใจ TIGA ALPHA เป็นแอปสอนเปียโนออนไลน์ที่ทีมคนไทยพัฒนา ในฐานะบริษัทเทคโนโลยีการศึกษาที่ใช้ AI เป็นแกนหลัก ระบบสอนเปียโนด้วย AI ของแอปพลิเคชันวิเคราะห์ทั้งโน้ตและจังหวะ และผู้เรียนสอบถามครูเปียโน AI ได้ว่าควรเล่นท่อนนี้ด้วยนิ้วไหน
ภาษาในบทเรียนเลือกได้ระหว่างไทย อังกฤษ และจีนกลาง บทเรียนมีครูอั้ม CEO ผู้สอนเปียโนมา 20 ปี ดูแลแนวทาง ใครอยากเรียนเปียโนออนไลน์จากเพลงที่ชอบ ใช้แอปสอนเปียโนหรือแอปพลิเคชันสอนเปียโนออนไลน์เป็นเพื่อนซ้อม ส่วนใครอยากได้ลำดับบทเรียนที่ชัด ลองคอร์สเรียนเปียโนออนไลน์ AI คอร์สเรียนเปียโน หรือคอร์สเปียโนกับครูตัวจริง
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: เพลงติดหูคืออะไร
ตอบ: คือท่อนเพลงสั้น ๆ ที่วนซ้ำในความคิดเองโดยไม่ได้ตั้งใจ เป็นประสบการณ์ที่คนจำนวนมากพบได้ทั่วไป
ถาม: เพลงแบบไหนมีแนวโน้มติดหู
ตอบ: การศึกษาปี 2016 ของ Jakubowski และคณะชี้ว่า ท่อนที่ค้างในหัวมักเดินเร็วพอสมควร ทำนองคุ้นหู และมีช่วงทำนองที่แปลกหูแทรกอยู่
ถาม: เคี้ยวหมากฝรั่งช่วยไล่เพลงติดหูได้จริงไหม
ตอบ: การทดลองของมหาวิทยาลัยเรดดิงพบว่าช่วยลดการนึกถึงเพลงได้ในกลุ่มอาสาสมัคร แต่ผลอาจต่างกันในแต่ละคน
ถาม: มือใหม่แกะเพลงด้วยหูได้หรือยัง
ตอบ: ได้ เริ่มจากท่อนสั้นที่ติดหัวอยู่แล้ว หาโน้ตแรก แล้วต่อทีละโน้ต ไม่จำเป็นต้องอ่านโน้ตเป็นก่อน
ถาม: แกะเพลงคนอื่นมาเล่นที่บ้านได้ไหม
ตอบ: เล่นเพื่อฝึกส่วนตัวที่บ้านทำได้ หากจะนำไปแสดงหรือเผยแพร่ ควรตรวจสอบเรื่องลิขสิทธิ์ของเพลงก่อน
ให้เพลงที่ติดหัววันนี้ กลายเป็นเพลงที่เล่นได้
เริ่มแกะเพลงกับ TIGA ALPHA ทุกคนใช้แพ็กเกจพรีเมียมฟรี 7 วัน แล้วต่อเดือนละ 799 บาท อยากให้ครูอั้มช่วยแกะเพลงแบบสด ดูคลาสได้ที่ TIGA Studio และอ่านข่าวสารของบริษัทได้ที่ www.tigaalpha.com