สายฟังหรือสายดู? ความเชื่อที่ไม่ช่วยให้เล่นเปียโนดีขึ้น
หลายคนเคยทำแบบทดสอบแล้วได้ป้ายว่าเป็น "ผู้เรียนสายฟัง" หรือ "สายดู" แล้วเชื่อว่าต้องเรียนเปียโนผ่านช่องทางนั้นเท่านั้นจึงจะได้ผล คำตอบสั้น ๆ จากงานทบทวนวิชาการคือ ยังไม่มีหลักฐานที่ดีพอว่าการสอนให้ตรงป้ายช่วยให้เรียนรู้ได้ดีกว่า สิ่งที่ช่วยได้จริงกว่าคือเลือกช่องทางตามธรรมชาติของสิ่งที่กำลังฝึก บทความนี้อธิบายที่มาของความเชื่อ หลักฐาน และวิธีจัดการซ้อมเปียโนแบบหลายช่องทางที่ใช้ได้กับทุกคน
ความเชื่อที่ฟังดูสมเหตุสมผล
แนวคิดสไตล์การเรียนรู้มีหลายแบบ แบบที่คนไทยคุ้นหูคือ VARK ของนีล เฟลมมิง (Neil Fleming) นักการศึกษาชาวนิวซีแลนด์ ซึ่งแบ่งความชอบในการรับข้อมูลเป็นภาพ เสียง การอ่านเขียน และการลงมือทำ ข้อดีของแนวคิดนี้คือทำให้ครูหันมาสนใจว่าผู้เรียนแต่ละคนต่างกัน
จุดที่ถกเถียงกันคือข้ออ้างที่ว่า การจัดบทเรียนให้ตรงกับช่องทางที่ผู้เรียนชอบจะทำให้ผลการเรียนดีขึ้น นักวิจัยเรียกความเชื่อนี้ว่าสมมติฐานการจับคู่ (meshing hypothesis) และเป็นส่วนที่ต้องพิสูจน์ด้วยการทดลอง
งานทบทวนปี 2008 บอกอะไร
ฮาโรลด์ พาชเลอร์ และคณะ ตีพิมพ์งานทบทวนในวารสาร Psychological Science in the Public Interest ปี 2008 สาระที่ควรรู้มีดังนี้
- ทีมวิจัยกำหนดรูปแบบการทดลองที่จะพิสูจน์สมมติฐานการจับคู่ได้ คือต้องแบ่งผู้เรียนตามสไตล์ แล้วสุ่มให้แต่ละกลุ่มได้วิธีสอนต่างกัน
- งานที่ออกแบบตามเกณฑ์นี้มีน้อย และผลที่พบไม่สนับสนุนการจับคู่
- ข้อสรุปของทีมคือ ยังไม่มีเหตุผลเพียงพอที่จะนำแบบประเมินสไตล์การเรียนรู้มาใช้จัดการสอน
- งานนี้ไม่ได้บอกว่าคนเราไม่มีความชอบ แต่บอกว่าความชอบไม่ได้เป็นตัวกำหนดว่าวิธีไหนได้ผล
จับคู่ช่องทางกับเนื้อหา ไม่ใช่กับป้ายของคน
ทักษะเปียโนแต่ละด้านมีช่องทางที่ "เป็นเจ้าของ" อยู่แล้ว ใครก็ตามที่ฝึกเรื่องนั้นควรเริ่มจากช่องทางนั้น แล้วค่อยเสริมด้วยช่องทางอื่น
- ความดังเบาและโทนเสียง เริ่มที่หู ฟังตัวอย่าง แล้วฟังเสียงตัวเองที่อัดไว้ เพราะนี่คือเรื่องของเสียงโดยตรง
- ตำแหน่งมือและการวางนิ้ว เริ่มที่ตาและการสัมผัส ดูภาพหรือการสาธิต แล้วให้มือจดจำระยะเอง
- จังหวะ เริ่มที่ร่างกาย ตบมือ ย่ำเท้า หรือโยกตัวตามเพลง ก่อนวางนิ้วบนคีย์
- การอ่านโน้ต เริ่มที่ตา แต่ร้องหรือฮัมตามด้วย เพื่อเชื่อมสัญลักษณ์กับเสียง
- โครงสร้างเพลง เริ่มจากการเขียนผังง่าย ๆ ว่าท่อนไหนซ้ำ ท่อนไหนเปลี่ยน แล้วฟังยืนยัน
ตัวอย่าง: หนึ่งท่อนเพลง สี่ช่องทาง
สมมติกำลังฝึกท่อนแรกของเพลงช้าที่ชอบ ลองไล่แบบนี้ในหนึ่งรอบซ้อม
ฟัง
ฟังตัวอย่างสองรอบ รอบแรกฟังทำนอง รอบที่สองฟังว่าตรงไหนเบาลงหรือดังขึ้น
ดู
ดูโน้ตและตำแหน่งนิ้ว ทำเครื่องหมายเฉพาะจุดที่ต้องเปลี่ยนตำแหน่งมือ
ขยับ
ตบจังหวะท่อนนั้นบนตัก แล้วลองเล่นเปียโนโดยไม่สนใจความดังเบา ให้นิ้วรู้ทางก่อน
สรุปด้วยคำพูด
บอกตัวเองสั้น ๆ ว่าท่อนนี้ "เริ่มเบา ไปดังที่ห้องสาม แล้วผ่อนลง" การพูดออกมาช่วยจัดระเบียบสิ่งที่ฝึกมาทั้งหมด
ความชอบส่วนตัวยังมีที่ยืน
ถึงความชอบจะไม่ได้กำหนดผล แต่มีผลต่อแรงจูงใจ คนที่ชอบภาพอาจสนุกกับผังเพลงสีสวย คนที่ชอบฟังอาจอยากเริ่มจากการแกะเพลง ใช้ความชอบเป็นประตูเข้าบทเรียนได้ แต่อย่าใช้เป็นกำแพงที่ทำให้ข้ามช่องทางที่เนื้อหาต้องการ
แอปสอนเปียโน AI กับการเรียนหลายช่องทาง
แอปสอนเปียโนที่ดีควรให้ครบทั้งเสียง ภาพ และผลตอบรับ ใน TIGA ALPHA ผู้เรียนฟังตัวอย่าง ดูการวางนิ้วที่ครูเปียโน AI สาธิตทีละนิ้ว แล้วเล่นให้ระบบสอนเปียโนด้วย AI ฟังว่าโน้ตหรือจังหวะไหนยังคลาด ทั้งหมดอยู่ในหน้าจอเดียว ผู้เรียนจึงสลับช่องทางตามเนื้อหาได้โดยไม่ต้องเปิดหลายเครื่องมือ
ครูสอนเปียโนที่ใช้แนวทางนี้ในคลาสสดก็เลือกช่องทางตามเนื้อหาเช่นกัน ใครที่กำลังเทียบคอร์สเปียโนแบบเรียนกับครูกับคอร์สเรียนเปียโนออนไลน์ AI ลองดูว่าบทเรียนใช้หลายช่องทางหรือไม่ มากกว่าดูว่าตรงกับป้ายของตัวเองหรือเปล่า
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: สไตล์การเรียนรู้แบบ VARK เชื่อถือได้ไหม
ตอบ: คนแต่ละคนชอบรับข้อมูลต่างกันจริง ทว่างานทบทวนปี 2008 ของพาชเลอร์กับเพื่อนนักวิจัย ไม่พบหลักฐานเพียงพอว่าการสอนให้ตรงกับความชอบนั้นทำให้เรียนรู้ได้ดีกว่า
ถาม: ถ้าไม่ใช้สไตล์การเรียนรู้ ควรเลือกวิธีฝึกเปียโนอย่างไร
ตอบ: เลือกตามเนื้อหา เรื่องเสียงให้เริ่มที่หู เรื่องตำแหน่งให้เริ่มที่ตาและการสัมผัส เรื่องจังหวะให้เริ่มที่ร่างกาย แล้วเสริมด้วยช่องทางอื่น
ถาม: เด็กที่ชอบดูภาพควรเรียนจากภาพอย่างเดียวไหม
ตอบ: ไม่ควร ภาพช่วยดึงความสนใจได้ แต่เรื่องเสียงและจังหวะยังต้องฝึกด้วยหูและร่างกาย เพื่อไม่ให้ขาดทักษะที่เพลงต้องใช้
ถาม: TIGA ALPHA รองรับการเรียนแบบหลายช่องทางอย่างไร
ตอบ: ผู้เรียนฟังตัวอย่าง ดูการวางนิ้ว และรับผลตอบรับจากการเล่นจริงในแอปเดียว โดยใช้ภาษาไทย อังกฤษ หรือจีนกลางตามที่ถนัด
เริ่มซ้อมแบบเลือกช่องทางตามเนื้อหา
TIGA ALPHA เป็นแอปพลิเคชันสอนเปียโนออนไลน์ของบริษัทนวัตกรรมการศึกษาที่ใช้ AI สร้างโดยคนไทย มีครูอั้ม ผู้มีประสบการณ์สอนเปียโน 20 ปี เป็น CEO ใครอยากเรียนเปียโนออนไลน์ด้วยบทเรียนที่มีทั้งเสียง ภาพ และผลตอบรับ เริ่มได้ที่ TIGA ALPHA ทุกคนใช้แพ็กเกจพรีเมียมฟรี 7 วัน แล้วต่อเดือนละ 799 บาท หากอยากเรียนดนตรีหรือดูคอร์สเรียนเปียโนแบบสดกับครูอั้ม ไปที่ TIGA Studio และอ่านเรื่องเทคโนโลยีสอนดนตรีของบริษัทที่ www.tigaalpha.com ลองใช้แอปสอนเปียโนออนไลน์แล้วเล่นดนตรีด้วยทุกประสาทสัมผัสที่เพลงต้องการ