เรื่องเล่าแนวทางซูซูกิ: เรียนดนตรีแบบเรียนภาษาแม่
แนวทางซูซูกิ (Suzuki Method) คือวิธีสอนดนตรีที่ชินอิจิ ซูซูกิ (Shinichi Suzuki) นักไวโอลินชาวญี่ปุ่นพัฒนาขึ้น โดยมองว่าเด็กเรียนดนตรีได้แบบเดียวกับที่เรียนภาษาแม่ คือฟังทุกวัน เลียนแบบ ทำซ้ำ และได้กำลังใจจากคนรอบตัว แนวคิดนี้เริ่มจากไวโอลิน แล้วขยายไปสู่เปียโนและเครื่องดนตรีอื่น บทความนี้เล่าที่มา หลักคิด และสิ่งที่ผู้เรียนเปียโนวันนี้ยังหยิบไปใช้ได้
เด็กทุกคนพูดภาษาแม่ได้ ทำไมดนตรีจะไม่ได้
ซูซูกิเกิดในปี 1898 และเติบโตใกล้กับโรงงานไวโอลินของครอบครัวในเมืองนาโงยา ช่วงหนุ่มเดินทางไปเรียนไวโอลินที่เยอรมนี ประสบการณ์การเรียนภาษาต่างประเทศทำให้เกิดคำถามง่าย ๆ ข้อหนึ่ง เด็กญี่ปุ่นทุกคนพูดภาษาญี่ปุ่นได้คล่อง แม้แต่สำเนียงท้องถิ่นที่ผู้ใหญ่ต่างถิ่นเรียนยาก เด็กไม่ได้เรียนจากตำรา แต่เรียนจากการได้ยินทุกวัน
จากข้อสังเกตนี้ ซูซูกิเรียกแนวทางของตนว่าวิธีภาษาแม่ (mother-tongue approach) และเชื่อว่าความสามารถทางดนตรีไม่ได้ติดตัวมาเฉพาะบางคน แต่เติบโตได้จากสภาพแวดล้อม ชื่อโครงการที่ก่อตั้งในภายหลังจึงเรียกว่าการศึกษาพรสวรรค์ (Talent Education) โดยมีศูนย์กลางที่เมืองมัตสึโมโตะ
สี่เสาหลักของห้องเรียนแบบซูซูกิ
- ฟังก่อนเล่น เด็กฟังเพลงที่จะเรียนซ้ำทุกวันจนคุ้นหู ก่อนเริ่มแตะเครื่องดนตรี
- ผู้ปกครองร่วมเรียน พ่อแม่เข้าคาบเรียน จดสิ่งที่ครูสอน แล้วเป็นผู้ช่วยซ้อมที่บ้าน
- เพลงเก่าไม่ทิ้ง เพลงที่เล่นได้แล้วยังกลับมาเล่นซ้ำ ใช้เป็นฐานต่อยอดทักษะใหม่
- บรรยากาศให้กำลังใจ ชมความก้าวหน้าเล็ก ๆ และให้เด็กเห็นเพื่อนเล่นในชั้นเรียนกลุ่ม
จุดที่แตกต่างจากการเรียนดนตรีแบบเดิมในยุคนั้นคือ การอ่านโน้ตมักมาทีหลัง เหมือนที่เด็กพูดได้ก่อนอ่านหนังสือออก
จากไวโอลินสู่เปียโน
เมื่อวิธีนี้เป็นที่รู้จักมากขึ้น ครูเปียโนชาวญี่ปุ่นอย่างฮารุโกะ คาตาโอกะ (Haruko Kataoka) ร่วมพัฒนาแนวทางซูซูกิสำหรับเปียโน หนังสือเพลงถูกเรียงจากง่ายไปยาก พร้อมไฟล์เสียงให้ฟังประกอบ ปัจจุบันมีสมาคมครูซูซูกิในหลายภูมิภาคทั่วโลก
สำหรับเปียโน หลักการฟังก่อนเล่นมีประโยชน์เป็นพิเศษ เพราะผู้เรียนต้องจัดการทั้งสองมือและโน้ตจำนวนมาก การรู้จักทำนองล่วงหน้าทำให้สมองเหลือพื้นที่ไปโฟกัสที่ท่าทางและเสียง
ลำดับเหตุการณ์สั้น ๆ
- ปี 1898 ซูซูกิเกิดที่ญี่ปุ่น
- ทศวรรษ 1920 เดินทางไปศึกษาไวโอลินที่เยอรมนี
- หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ตั้งโครงการการศึกษาพรสวรรค์ที่เมืองมัตสึโมโตะ
- ทศวรรษ 1960 คณะนักเรียนตัวน้อยออกแสดงในต่างประเทศ ทำให้แนวทางนี้เป็นที่รู้จักกว้างขึ้น
- ปี 1998 ซูซูกิเสียชีวิต แต่สมาคมครูยังสืบต่อแนวทางนี้
เสียงวิจารณ์ที่ควรรู้
ไม่มีวิธีสอนใดเหมาะกับทุกคน แนวทางซูซูกิก็มีข้อสังเกตจากนักการศึกษาด้วยเช่นกัน
- บางคนมองว่าการชะลอการอ่านโน้ตทำให้เด็กบางกลุ่มอ่านโน้ตช้ากว่าเพื่อนในระยะหลัง
- วิธีนี้ต้องใช้เวลาของผู้ปกครองมาก ครอบครัวที่ทำงานหนักอาจทำตามได้ยาก
- รายการเพลงค่อนข้างตายตัว ผู้เรียนที่อยากเล่นเพลงร่วมสมัยอาจรู้สึกจำกัด
ครูสอนดนตรีจำนวนมากจึงหยิบเฉพาะหลักบางข้อมาผสมกับวิธีอื่น เช่น ใช้การฟังซ้ำ แต่เริ่มสอนอ่านโน้ตเร็วขึ้น
ถ้าอยากใช้หลักซูซูกิที่บ้าน
สำหรับผู้ใหญ่ที่เพิ่งเริ่มเล่นเปียโน
เปิดเพลงที่กำลังเรียนวันละหลายรอบ ขณะทำงานบ้านหรือเดินทาง และทบทวนเพลงเก่าหนึ่งเพลงก่อนเริ่มเพลงใหม่ทุกครั้ง การฟังซ้ำทำให้ทำนองติดหู เมื่อนั่งลงที่เปียโนจึงเหลือแค่เรื่องนิ้วและจังหวะให้คิด
สำหรับผู้ปกครองที่อยากช่วยลูกซ้อม
นั่งข้างเปียโนในช่วงซ้อม ชมสิ่งที่ลูกทำได้ก่อนชี้จุดที่ต้องแก้ และลองจัดวันเล่นดนตรีเล็ก ๆ ในครอบครัว ให้ทุกคนได้เป็นทั้งผู้เล่นและผู้ฟัง
หลักภาษาแม่ในยุคแอปพลิเคชัน
ความคิดว่าทุกคนเรียนได้ถ้าได้ฟังและได้ผลตอบกลับต่อเนื่อง ยังเป็นแรงบันดาลใจให้การออกแบบการเรียนยุคใหม่ TIGA ALPHA คือแอปพลิเคชันสอนเปียโนออนไลน์ ผลงานของคนไทยที่ก่อตั้งเป็นบริษัทเทคโนโลยีการศึกษาด้าน AI ใช้ระบบสอนเปียโนด้วย AI ฟังการเล่นแล้วตอบกลับในวินาทีนั้น ส่วนข้อสงสัยระหว่างซ้อมก็พิมพ์ส่งถึงครูเปียโน AI ได้ตลอดวัน ผู้เรียนเลือกภาษาไทย ภาษาอังกฤษ หรือภาษาจีนกลางเป็นภาษาของบทเรียนได้ เหมาะกับครอบครัวที่อยากให้ลูกฟังดนตรีและคำอธิบายในภาษาที่ถนัด
แนวทางของบทเรียนดูแลโดยครูอั้ม CEO ของบริษัท ซึ่งสอนเปียโนมา 20 ปี คนที่มองหาแอปสอนเปียโน แอปสอนเปียโน AI หรือแอปสอนเปียโนออนไลน์สำหรับซ้อมเสริมที่บ้าน ใช้ควบคู่กับคอร์สเรียนเปียโนแบบเจอครูได้ ส่วนคนที่อยากเรียนเปียโนออนไลน์แบบมีโครงสร้าง ลองดูคอร์สเรียนเปียโนออนไลน์ AI หรือคอร์สเปียโนสดกับครู
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: แนวทางซูซูกิเริ่มสอนเด็กอายุเท่าไร
ตอบ: หลายสถาบันรับเด็กตั้งแต่ช่วงก่อนวัยเรียน แต่อายุที่เหมาะขึ้นกับความพร้อมของเด็กแต่ละคนและเวลาของผู้ปกครอง
ถาม: ผู้ใหญ่เรียนตามแนวทางซูซูกิได้ไหม
ตอบ: ได้ หลักฟังก่อนเล่นและทบทวนเพลงเก่าใช้ได้กับทุกวัย แม้ระบบหนังสือเพลงจะออกแบบมาสำหรับเด็กเป็นหลัก
ถาม: ไม่อ่านโน้ตเลยได้หรือไม่
ตอบ: แนวทางซูซูกิไม่ได้ตัดการอ่านโน้ต เพียงเลื่อนให้มาทีหลัง ผู้เรียนที่อยากเล่นเพลงหลากหลายควรฝึกอ่านโน้ตควบคู่ไปด้วย
ถาม: ผู้ปกครองที่เล่นดนตรีไม่เป็นช่วยลูกได้ไหม
ตอบ: ช่วยได้ บทบาทหลักคือจดสิ่งที่ครูสอน จัดเวลาซ้อม และให้กำลังใจ ไม่จำเป็นต้องเล่นเก่ง
ฟังทุกวัน ซ้อมทุกวัน เริ่มได้วันนี้
ลองเริ่มต้นด้วยบทเรียนแรกที่ TIGA ALPHA ทุกคนใช้แพ็กเกจพรีเมียมฟรี 7 วัน แล้วต่อเดือนละ 799 บาท ถ้าอยากให้ลูกเรียนสดกับครูอั้ม ดูข้อมูลคลาสที่ TIGA Studio และติดตามข่าวของบริษัทได้ที่ www.tigaalpha.com