เห็นสีเมื่อได้ยินเสียง: ใช้สีช่วยสอนโน้ตเปียโนให้เด็กเล็ก
ซินเนสทีเซีย (synesthesia) คือปรากฏการณ์ที่การรับรู้ทางหนึ่งกระตุ้นการรับรู้อีกทางหนึ่งไปพร้อมกัน เช่น บางคนเห็นสีเมื่อได้ยินเสียงดนตรี หรือรู้สึกว่าตัวเลขแต่ละตัวมีสีประจำ นักวิทยาศาสตร์ศึกษาเรื่องนี้มานาน และพบว่าสีที่แต่ละคนเห็นมักไม่ตรงกัน โน้ตตัวเดียวกันอาจเป็นสีเหลืองสำหรับคนหนึ่ง และเป็นสีฟ้าสำหรับอีกคน คนส่วนใหญ่ไม่ได้มีประสบการณ์แบบนี้ และนี่ไม่ใช่สิ่งที่ต้องฝึกให้เกิด
สิ่งที่ครูเปียโนและผู้ปกครองนำมาใช้ได้คือ แนวคิดการผูกสีกับโน้ตเป็นเครื่องมือการสอนเด็กเล็กที่ยังอ่านตัวหนังสือไม่คล่อง สีช่วยให้เด็กจำตำแหน่งโน้ตได้เร็ว และทำให้บทเรียนแรก ๆ สนุกขึ้น
ประสบการณ์ของนักดนตรีที่เห็นสี
ในประวัติศาสตร์ดนตรี มีนักแต่งเพลงหลายคนที่เล่าว่าตนเห็นสีเมื่อได้ยินเสียง ตัวอย่างที่มักถูกพูดถึงคือโอลิวิเย เมสเซียง (Olivier Messiaen) นักแต่งเพลงชาวฝรั่งเศส ซึ่งเขียนถึงสีที่ตนเห็นในคอร์ดต่าง ๆ ไว้ในงานเขียนของตัวเอง เรื่องเล่าเหล่านี้ทำให้เห็นว่าการรับรู้ดนตรีของมนุษย์หลากหลายมาก
แต่สำหรับห้องเรียน เราไม่ได้พยายามทำให้เด็กเห็นสีแบบนั้น เราใช้สีเป็นสัญลักษณ์ที่ตกลงร่วมกัน เหมือนป้ายสีในสนามเด็กเล่นที่บอกว่าทางไหนไปไหน
ตั้งระบบสีให้เรียบง่าย
ใช้สีน้อยก่อน
เริ่มจากสามโน้ต เช่น โด เร มี ด้วยสามสีที่ต่างกันชัด เด็กจะไม่สับสน เมื่อคล่องแล้วค่อยเพิ่มฟา ซอล
ใช้ระบบเดียวทั้งบ้านและห้องเรียน
ถ้าครูใช้สีแดงแทนโด ที่บ้านก็ควรใช้สีแดงแทนโดเหมือนกัน การสลับระบบทำให้เด็กต้องเรียนใหม่
สีบนคีย์และสีบนโน้ตต้องตรงกัน
ติดสติกเกอร์สีเล็ก ๆ ที่ลอกออกได้บนคีย์ แล้วระบายหัวโน้ตในแบบฝึกด้วยสีเดียวกัน เด็กจะจับคู่ได้เอง
กิจกรรมด้วยสีสำหรับคาบแรก ๆ
- ตามหาสี ครูเล่นโน้ตหนึ่งตัว เด็กชี้การ์ดสีที่ตรงกัน ฝึกการฟังและจำตำแหน่งไปพร้อมกัน
- เพลงสีรุ้ง แต่งทำนองสั้น ๆ จากสามสี ให้เด็กเรียงการ์ดสีตามลำดับที่อยากได้ยิน แล้วเล่นตามการ์ด
- ระบายเพลง ให้เด็กระบายสีหัวโน้ตในเพลงง่ายที่กำลังเรียน แล้วเล่นตามสีที่ระบาย
- สีจางลงทีละน้อย เมื่อเด็กเริ่มจำได้ ให้ใช้การ์ดที่สีอ่อนลงเรื่อย ๆ จนเป็นสีขาว เด็กจะเริ่มอ่านจากตำแหน่งบนบรรทัดแทน
ให้ผู้ปกครองช่วยที่บ้าน
ระบบสีได้ผลดีเมื่อที่บ้านช่วยต่อยอด ผู้ปกครองไม่ต้องรู้ดนตรีมาก แค่รู้ว่าสีไหนคือโน้ตไหน ก็เล่นเกมกับลูกได้ เช่น ให้ลูกหาสิ่งของในบ้านที่มีสีเดียวกับโน้ตโด แล้วไปกดโดบนคีย์บอร์ดทุกครั้งที่หาเจอ เกมแบบนี้ใช้เวลาไม่กี่นาที แต่ทำให้เด็กเชื่อมสีกับเสียงได้แน่นขึ้น
อีกกิจกรรมคือให้ลูกเป็นคนสอนพ่อแม่ ลูกชี้การ์ดสี พ่อแม่กดคีย์ตาม ถ้าพ่อแม่แกล้งกดผิด ลูกจะรีบแก้ให้ การได้เป็นผู้สอนช่วยให้เด็กมั่นใจและทบทวนไปในตัว ที่สำคัญคือทุกกิจกรรมควรจบในขณะที่เด็กยังสนุก ไม่ลากยาวจนเบื่อ
ถอดสีออกเมื่อถึงเวลา
สีเป็นนั่งร้าน ไม่ใช่ตัวอาคาร เมื่อเด็กเริ่มอ่านตำแหน่งโน้ตบนบรรทัดได้ ควรค่อย ๆ ลดการพึ่งสี ถ้าใช้นานเกินไป เด็กอาจอ่านโน้ตไม่ได้เมื่อเปิดหนังสือที่ไม่มีสี วิธีที่ครูหลายคนใช้คือลอกสติกเกอร์ออกจากคีย์ทีละตัว เริ่มจากโน้ตที่เด็กมั่นใจมากก่อน
สำหรับเด็กที่บอกว่าตัวเองเห็นสีจริงเมื่อได้ยินเสียง ครูไม่ควรบังคับให้ใช้สีตามระบบของครู ให้เด็กเล่าว่าเห็นอะไร และใช้เป็นเรื่องสนุกในการคุยเรื่องเพลง ความแตกต่างนี้ไม่จำเป็นต้องถูกแก้
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: ซินเนสทีเซียเป็นความผิดปกติหรือเปล่า
ตอบ: โดยทั่วไปถูกมองว่าเป็นความแตกต่างของการรับรู้ ไม่ใช่สิ่งที่ต้องแก้ ถ้ามีข้อสงสัยเรื่องการรับรู้ของเด็ก ควรปรึกษาแพทย์
ถาม: ใช้สีสอนเด็กโตได้ไหม
ตอบ: ใช้ได้ในบางกรณี เช่น ทำเครื่องหมายคอร์ดหรือท่อนเพลง แต่เด็กโตมักพร้อมอ่านโน้ตปกติได้เร็ว
ถาม: ควรใช้สีตามระบบสากลหรือเปล่า
ตอบ: ไม่มีระบบสีที่ทุกคนใช้ร่วมกัน เลือกระบบที่ครูและผู้ปกครองตกลงกันได้และใช้ให้สม่ำเสมอ
ถาม: เด็กที่ตาบอดสีใช้วิธีนี้ได้ไหม
ตอบ: ควรใช้รูปทรงหรือสัญลักษณ์แทนสี เช่น วงกลม สามเหลี่ยม สี่เหลี่ยม จะได้ผลใกล้เคียงกัน
เริ่มสอนโน้ตเปียโนให้เด็กกับ TIGA ALPHA
TIGA ALPHA คือแอปพลิเคชันสอนเปียโนออนไลน์ที่ทีมคนไทยพัฒนาขึ้น ใช้การสอนเปียโนด้วย AI ฟังสิ่งที่ผู้เรียนเล่นเปียโนแล้วบอกจุดที่โน้ตหรือจังหวะคลาด มีบทเรียนทั้งภาษาไทย อังกฤษ และจีนกลาง โดยมีครูอั้ม ผู้สอนเปียโนมา 20 ปี เป็น CEO ดูแลแนวทางบทเรียน ถ้ากำลังหาแอปสอนเปียโนสำหรับซ้อมทุกวัน หรือแอปสอนเปียโนออนไลน์ที่พกไปได้ทุกที่ ลองแอปสอนเปียโน AI ได้ที่ TIGA ALPHA ทุกคนใช้แพ็กเกจพรีเมียมฟรี 7 วัน แล้วต่อเดือนละ 799 บาท
คนที่อยากเรียนเปียโนออนไลน์ด้วยคอร์สเรียนเปียโนออนไลน์ AI ควบคู่กับการเรียนเปียโนกับครูตัวจริง ดูคอร์สเปียโนและคอร์สเรียนเปียโนได้ที่ TIGA Studio ซึ่งสอนดนตรีให้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ที่อยากเรียนดนตรีและเล่นดนตรีอย่างมีความสุข ส่วนเรื่องราวของบริษัทนวัตกรรมการศึกษาด้วย AI ที่อยู่เบื้องหลังแอป อ่านต่อได้ที่ www.tigaalpha.com